Van 2-8 mei is een groep van 18 mensen van Wondervoel op reis naar Iona. Wondervoel is een groep van doopsgezinde, remonstrantse en vrijzinnige 30-50 ers die samen optrekken en interessante excursies ondernemen. Deze reis naar Iona is wel een heel bijzondere excursie. Ik ben blij deze mogelijkheid te hebben kunnen aangrijpen om een lang gekoesterde wens in vervulling te laten gaan. Van verschillende collega’s had ik al veelbelovende verhalen gehoord. Ook weet ik dat Nijkleaster, een nieuw klooster in de buurt van Jorwerd in Friesland, geïnspireerd is door het klooster op Iona, de Iona abbey en de Iona community. Op de boot van Oban naar Craignure komen we al de eerste Iona gasten tegen. We zijn niet de enige gasten. Er zijn ook mensen uit Zweden, VS, Canada en Groot-Brittanië die naar de Iona abbey gaan. We maken kennis met Elisabeth en Ingela uit Zweden en met Robin Robinson, een fotografe uit California. De bus over eiland Mull gaat via een narrow road, maar de buschauffeur weet er wel raad mee. In Fionnphort gaan we opnieuw met een veerpont. Aan de overkant worden we opgewacht en begeleid door de leden/members van de Iona community. We krijgen koffie en thee met wat lekkers en een warm welkom en daarna krijgen we allemaal een kamer toebedeeld. Ook zijn we al ingedeeld in task groups, taakgroepen. Het idee van de Iona community is dat je samen een gemeenschap vormt, die samen een programma volgt en het werk doet wat er te doen valt. Zo kun je worden ingedeeld bij de ‘bathrooms’ (wc’s en douches schoonmaken) ‘after breakfast, after lunch en after diner groups’, (het opruimen van de ontbijttafel/ lunch/ diner en tafels klaarmaken voor lunch/ diner/ ontbijt in de ‘refectory’, de eetzaal) of het helpen in de keuken met groente snijden. Ons programma heet ‘Time and Space’. Dat betekent dat we niet een heel erg volgepropt programma hebben, maar dat er ook genoeg tijd en ruimte is om het schitterende eiland Iona te verkennen. 

Elke morgen en avond is er om 9.00 uur een viering in de abbey, met de bekende Iona liederen. Vele geschreven door John Bell maar ook door andere schrijvers van de Iona community. Eind dit jaar komt er een nieuw liedboek uit met ongeveer 350 liederen. Sommigen zijn meerstemmig. De eerste avondviering is een service of welcome, de tweede een ‘service of quiet’. Elke avonddienst heeft dus een eigen thema. Onder leiding van Chris en Dot gaan we zondag eind van de middag de liederen die we de komende week zingen oefenen. Zondagavond is er dus een stilte viering. Hierin is een stilte ingebouwd van maar liefst 20 minuten. Na de dienst blijf ik nog even in m’n eentje in de abbey zitten om de tweede stem van een nieuw lied in te studeren: ‘The kingdom of God is justice and peace’. De volgende dag komt dat goed van pas, want dan is er een ‘service for justice and peace’, een dienst voor vrede en gerechtigheid. ’s Ochtends is er gelegenheid voor ‘storytelling’. Deze mogelijkheid sla ik even over. Ik moet nog bijkomen van alle indrukken en leg me toe op het vinden van de Kwartelkoning, de Corncrake. Deze op de Waterral gelijkende vogel zit verscholen in het hoge gras achter de muurtjes in de buurt van de abbey. Het lukt me goed om het raspende geluid van deze vogel te horen, dit is overduidelijk, maar het duurt alleen wel even om hem ook daadwerkelijk te spotten, hij houdt zich namelijk graag schuil voor vogelspotters. Er zijn op het eiland heel wat mensen met telelenzen te vinden, maar niet iedereen vindt de Corncrake. Het lukt mij wonderwel drie keer. Nu mag ik me van mezelf een vogelaar noemen, net als mijn zoon Ids, de vogelgids. 

‘s Avonds is er een bijeenkomst over de totstandkoming en instandhouding van de Iona community. De abdij werd in 563 n. Chr. gesticht door de Ierse monnik St. Columba en zijn twaalf volgelingen. Vanuit dit spirituele centrum werd het christendom over Schotland en Noord-Engeland verspreid. Sindsdien vonden vele pelgrims hun weg naar het eiland. De abdij was een belangrijk centrum voor kunst en geleerdheid; hoogstwaarschijnlijk is hier het wereldberoemde ‘Book of Kells’ ontstaan, waarin met speciale technieken gebruik werd gemaakt van pigmenten uit planten en stenen. Ook begonnen de monniken hier met het maken van gegraveerde houten en stenen kruisen. Sommige van die stenen kruisen overleefden de tand des tijds. 

Vanaf het einde van de 8e eeuw werd Iona herhaaldelijk aangevallen door Vikingen. In 806 n. Chr. was er een bloedbad waarbij 68 monniken vermoord werden bij ‘Martyrs’ Bay’. De Vikingen werden zelf ook christelijk, zodat het eiland niet meer werd aangevallen maar juist werd beschermd. Iona was de laatste rustplaats voor vele Schotse, Ierse en Noorse koningen (waaronder Macbeth). Rond 1200 stichtten de zonen van Somerled, de “Lords of the Isles” een Benedictijnse abdij op de plek van Columba’s kerk. Ook richten ze er een nonnenklooster op, waarvan de ruīnes nog bewaard zijn gebleven. Na de Reformatie raakten de gebouwen van het klooster en het nonnenklooster in verval. 

Tijdens de jaren ‘30 van de vorige eeuw zag dominee George MacLeod dat de kerk te weinig deed om armoede tegen te gaan. George was een sociale hervormer uit Glasgow die naar Iona verhuisde om daar de abdij met een team van jonge predikanten in opleiding en handarbeiders te herbouwen en samen te bidden en te zingen. Vele anderen sloten zich aan, waardoor een gemeenschap ontstond die je vandaag de dag ook nog op Iona vindt, een oecumenische gemeenschap, die zich inzet voor vrede, duurzaamheid, sociale rechtvaardigheid en liturgische vernieuwing. In 1965 werd de restauratie voltooid, waarna de abdij weer in gebruik werd genomen als woon- en gebedscentrum.

Nu zijn we hier dus op het eiland Iona met 18 nederlandse Iona-gangers en ineens zijn we onderdeel van een internationaal gezelschap. De Iona community bestaat uit 236 leden/ members en meer dan 2000 associate members van over de hele wereld. Daarnaast zijn er nog honderden gasten die ieder jaar de Iona abbey bezoeken. Pelgrims zou je ze kunnen noemen en Iona abbey een soort van bedevaartsoord. Al honderden jaren komen hier pelgrims naar dit eiland. We staan dus in een traditie. Samen bidden, samen zingen, samen gesprekken voeren over wat er echt toe doet in het leven. Ook hebben we een pelgrimage over het eiland gemaakt langs bijzondere plekken. Zo komen we bij een strand aan de westkant van het eiland, bij de atlantische oceaan. Als ritueel gooien we met een steen onze zorgen de zee in. Ook nemen we allemaal één steen mee, die staat voor onze hoop en verlangen. Mijn angsten en stress heb ik de zee ingegooid en mijn vertrouwen en ontspanning heb ik mee terug genomen.

We lopen met een klein groepje door naar Columba bay, waar St Columba in 563 aan wal kwam. Daar liggen heel veel bijzondere stenen, onder andere Iona Marble een prachtig groenwitte steen. Het is verleidelijk om er een hele hand van mee te nemen. Het zijn net knikkers. Daar wil je er graag meer van, maar wanneer is het genoeg? Dit was ook een van de vragen die mij bezighield. Wanneer is het genoeg? Je kunt zoveel gesprekken willen hebben en zoveel verschillende stranden willen zien op het eiland, maar wanneer is het genoeg? En wanneer heb je genoeg toetjes en cakejes gehad? Elke dag werden we getrakteerd op heerlijke zoetigheid, daar zijn de Schotten goed in. Ook werden we met heerlijk smakelijk eten verwend. De innerlijke mens wil ook wat, het is verleidelijk om dan nog een keer op te scheppen als het zo lekker is. Doseren is dus belangrijk tijdens zo’n week. Je loopt jezelf snel voorbij, omdat het allemaal zo boeiend en interessant is om met veel mensen in contact te zijn en met de natuur op Iona. Gelukkig is er al veel open ruimte in het programma ingebouwd, zodat we ook echt tot rust kunnen komen op het eiland. Ook in het programma zelf zijn rustmomenten ingebouwd, zoals de vieringen in de abbey natuurlijk, maar ook andere programmaonderdelen. 

Op woensdagochtend is er de mindfulness. We deelden daar onze zorgen op een strookje papier wat we anoniem inleverden. Daarna las iedereen een zorg van iemand anders voor. Bijzonder is hoe al die zorgen op elkaar lijken. Zorgen over je persoonlijke leven en over de wereld komen voorbij. Niet gemoeg tijd hebben bijvoorbeeld om alles te doen waar je jezelf aan verbonden hebt. Bang zijn voor klimaatverandering en voor een grote oorlog. In wat voor wereld komen mijn kinderen te leven? Zo hebben we allemaal ongeveer dezelfde angsten. Daar hebben we over uitgewisseld en ook over waar we op hopen. Daarna doen we een mindfulness oefening: Ga ergens zitten en benoem 5 dingen die je ziet, 4 dingen die je hoort, 3 dingen om te voelen, 2 om te ruiken en 1 om te proeven. Het is fijn om even alleen maar met waarnemen bezig te zijn. 

Zo ook de volgende ochtend waarin we bezig  gaan met handwerken, craftavism. We krijgen allemaal een stukje karton, waarop we met wol gaan weven. Dom, een jongen van een jaar of 25-30, vertelt ons ondertussen over voorbeelden van craftavism. Mensen die handwerk gebruiken om iets te maken dat iets uitdrukt van activisme. Het maken van comforters van de mennonieten zou je ook onder craftavism kunnen scharen. Met het handwerk ben je namelijk ook actie aan het voeren. Zelfs al zou het handwerk geheel geen doel hebben, dan zou je dat als protest daad kunnen beschouwen, tegen alles wat maar nuttig moet zijn, een daad tegen de prestatiemaatschappij. Zo begon ik mijn weefwerk, om te leren zijn in het nu. Hoe kan ik alleen maar zijn, gewoon zijn? Zo gewoon is dat tegenwoordig dus niet meer, alles moet maar meteen een doel hebben. Mijn mantra is geworden: Ik ben het zijn….              Aly Meijer